Ronde Tafel Sessie – Logistiek

Waar zouden we zijn zonder de logistiek? Het wordt wel vaker geroepen, maar tijdens COVID-19 pijnlijk duidelijk. Zonder logistiek staat werkelijk álles stil. De logistieke keten blijkt een vitale sector, ook in tijden van lockdown. Samen met een aantal logistieke experts blikken we terug op de lockdown en kijken vooral ook vooruit. Wat hebben we geleerd uit de afgelopen periode en welke trends en innovaties kunnen we verwachten? Maar bovenal, hoe maak je als merk, groothandel of retailer de juiste keuzes en waar moet je op inpikken?

Wat zijn de effecten van COVID-19 op e-commerce en de logistiek?

COVID-19 heeft een onwaarschijnlijke impact op de economie, die overigens verschilt per sector. Supermarktketens stonden bijvoorbeeld voor de uitdaging om de enorme piekvolumes elke dag opnieuw te kunnen bolwerken. Kledij was een ramp vanwege de sluiting van de fysieke winkels. Een aantal fashionspelers is in staat geweest om een stukje van de verloren offline omzet te recupereren via online. En zo zijn er pieken en dalen in vele sectoren. Maar de grootste impact is toch wel dat e-commerce nu top of mind is in alle sectoren. 

Als gevolg van die piekbelasting kampte vooral de logistiek met capaciteits- en  bezettingsproblemen. Niet de systemen of de files, maar de personele bezetting bleek de zwakke schakel in het proces. Zowel in het warehouse als in het transport. Die impact was duidelijk voelbaar. Neemt niet weg dat COVID-19 wel voor een zekere bewustwording heeft gezorgd. Heel veel businessmodellen die op de plank lagen, zijn in versneld tempo uitgevoerd. De groei van e-commerce is enorm. En ook in de last-mile zijn er heel veel nieuwe consumenten bijgekomen die het gemak van online shoppen ontdekt hebben.

Veel bedrijven draaien al sinds maart op het niveau van Black Friday en zien de drukte nog niet afnemen. De experts constateren wel dat de partijen die versneld online zijn gekomen, niet altijd even goed uit de verf komen. Ze zijn min of meer gedwongen richting e-commerce om toch nog wat omzet te behalen, maar waren er absoluut niet klaar voor. Hier is nog veel ruimte voor verbetering. Vooralsnog krijgen ze het voordeel van de twijfel, maar ze zullen zich snel moeten herpakken.

Een andere tendens die door COVID-19 is versterkt, is het stimuleren van de lokale handel. De consument toont meer bereidheid om lokaal in te kopen, zo blijkt uit cijfers. Ze zijn op zoek naar betrouwbaarheid, zowel voor fysieke als online aankopen. Er zijn verschillende initiatieven van lokale spelers die zich samen organiseren online. Een mooie ontwikkeling. Volgens de experts gaat de tendens sowieso zijn dat de supply chain wordt ingekort. Insourcen vanuit het Midden- en Verre Oosten leverde met het sluiten van de grenzen nogal wat problemen op. Lokaal inkopen vermindert de kwetsbaarheid. 

In hoeverre dat laatste ook na COVID-19 economisch haalbaar is, moeten we nog zien, maar de consument is wel wakker geschud. Lokale initiatieven kunnen heel succesvol zijn, waar zelfs marketplaces geen grip op hebben. Denk aan de lokale beenhouwer die heel kwaliteitsvol vlees rechtsreeks van de boerderij in een webshop aanbiedt. Dat gaat nooit op een marketplace komen. Als ook de traiteur, boekenwinkel, sportzaak, enz. erin slagen om de lokale kwaliteit en beleving te combineren met het gemak van online bestellen, gaat het serieus effect hebben. Daar kan geen enkele marketplace tegenop.

Hoe krijg je overzicht over de volledige logistieke keten heen?

Het is volgens de experts belangrijk dat je zo goed mogelijk communiceert met je klanten over de status van een levering. Geef informatie over waar het pakje zich bevindt in de keten en wanneer het toekomt. En is er oponthoud, laat dat dan ook tijdig weten en stel eventueel alternatieven voor. Transparantie is absoluut key. Veel spelers hebben moeite om dat overzicht te creëren. Toch biedt vrijwel iedere vervoerder de mogelijkheid om meer te communiceren met je klanten. Iedere nieuwe fase dat een pakket ingaat, wordt gecommuniceerd. Het is juist aan de retailer om daar beter of meer gebruik van te maken. Hij bepaalt immers welke service hij aanbiedt aan zijn klanten. 

Anderzijds heeft COVID-19 wel voor wat hinderpalen gezorgd in het logistieke proces. Vervoerders zagen een verdubbeling van het aantal zwaardere en grotere goederen. Dat verstoort het logistieke proces enorm en belemmert ook de communicatie, zeker als een pakket niet in het reguliere geautomatiseerde proces past. Systemen zijn er niet op berekend. Het zorgt niet alleen voor problemen in het warehouse, maar ook in de last-mile. Het zou niet slecht zijn als de consument ook een beetje opgevoed wordt en aanvaardt dat niet alles de volgende dag al wordt geleverd, zeker de grote moeilijk te hanteren producten niet. Webshops moeten daarop inspelen door meer gespreide leveringsvoorstellen te doen, zodat pieken in het warehouse worden afgevlakt. 

Een open communicatie naar je klanten is daarom in alle gevallen cruciaal. Ook voor de opbouw van een klantrelatie. Dat betekent in geen geval bij problemen of oponthoud de klant verwijzen naar de website van de vervoerder. Dan is de brand experience totaal verdwenen. Toch gebeurt dat nog veel te vaak. Een en ander heeft ook te maken met de technologische infrastructuur. Die zal toch van een bepaalde grootorde moeten zijn, zodat het niet voor iedereen haalbaar is, menen de experts. Tot op zekere hoogte zal schaalgrootte een rol spelen.

Het zijn de kleinere partijen die niet bereid zijn of niet in staat zijn om de extra kosten van dergelijke integraties in het kostprijsmodel mee te nemen. Technisch is alles mogelijk al plaatsen de experts wel een kanttekening. Als we ergens een project zien vastlopen, is het op integratie. Systemen die er niet klaar voor zijn of externe partners die niet de juiste taal spreken. Er wordt dikwijls te weinig aandacht aan gegeven als zaken worden uitbesteed. Het advies is dan ook: omring je met de juiste partners en probeer gebruik te maken van softwareoplossingen van gekende leveranciers. Dat voorkomt mogelijke integratieproblemen in de toekomst. Investeren in een degelijke infrastructuur kost tijd en geld, maar heeft zeker een meerwaarde.

In hoeverre speelt het thema duurzaamheid, ook richting verpakkingen?

Connected packaging is volgens de experts heel gangbaar geworden en past ook weer in het streven naar maximale transparantie. Verpakkingen  worden steeds vaker voorzien van leuke snufjes zoals een QR code of zelfs Augmented Reality. Daarbij is er wel een verschil in benadering tussen B2B en B2C. In de consumentenmarkt worden deze technieken vooral gebruikt om de boodschap van een duurzame verpakking over te brengen, terwijl ze in B2B worden aangewend om meer informatie te geven over de inhoud. Dat laatste is van belang bij het vervoer van onder meer gekoelde producten.

Grote leveranciers zien het thema duurzaamheid echt als een USP. Zo heeft Unilever bijvoorbeeld aangegeven dat tegen 2025 al hun plastic verpakkingen volledig herbruikbaar, recyclebaar of composteerbaar moeten zijn. Het zijn belangrijke stappen, ook in de beleving van het thema richting de consument. Want ook de consument moet getriggerd worden om meer duurzaam te gaan denken. Ook in het bestelproces. Zoveel mogelijk ‘first time right’ om retouren zoveel mogelijk te voorkomen.

Over retouren gesproken, de experts zien een tendens bij de kleinere spelers dat ze juist minder investeren in retourverpakkingen. Door de prijzenoorlog zijn ze genoodzaakt om te bezuinigen op de verpakking en kiezen voor een single way oplossing. Een verkeerde bezuiniging, vinden de experts. De kosten betalen ze namelijk dubbel en dik terug als het pakketje op allerlei manieren dichtgeplakt met ducttape retour in het dc arriveert.

Vooral in fashion is de behoefte vrij groot als het gaat om duurzame verpakkingen. Er zijn ook allerlei oplossingen voor. Verpakkingen waarbij zo min mogelijk lucht wordt verstuurd, die door de brievenbus passen en ook als retourverpakking kunnen worden gebruikt. Lucht uit de verpakking brengt sowieso heel veel voordelen ten aanzien van duurzaamheid. Dimensional weight is een topic dat steeds meer gaat spelen. Het zorgt voor een betere beladingsgraad en een betere beleving naar de consument. 

Hoe denken de experts over ‘ship from store’ modellen?

Wisselend. Het biedt voordelen ten aanzien van een snellere ROI op de voorraad, zodat je niet met de oude stock blijft vastzitten. Je kan de voorraad op die manier online aan de volle prijs verkopen in plaats van twee maanden later in de solden te steken. Voorwaarde is wel dat je in de winkel een klein logistiek center moet oprichten, inclusief verpakkingsmateriaal. Daarnaast geeft het een hele nieuwe dynamiek aan voorraadbeheer en integratie met vervoerders. Het vraagt om gespecialiseerde systemen die dat kunnen managen.

Real-time zichtbaarheid op de stock is een vereiste. Op het moment dat iemand iets online bestelt en dat product wordt net verkocht in de winkel, dan heb je iets uit te leggen. Organisatorisch is het niet zo eenvoudig. Het verhoogt in sommige gevallen ook de logistieke kosten, zeker voor winkels in het stadscentrum. Stadsdistributie vormt nu al vaak een uitdaging, laat staan dat er extra subhubs worden gecreëerd in de winkels. Bovendien is een centrumlocatie vaak heel duur vastgoed. Een grote voorraad aanhouden is dan niet efficiënt. 

Anderzijds moeten we niet onderschatten dat in België 80% van de aankopen in de fysieke winkel plaatsvindt. Er is dus voorraad in de winkel aanwezig. Ship from store zou daarom een prima aanvulling zijn op de geijkte kanalen. Als retailer kun je je differentiëren met een intelligent OMS dat rekening houdt met de drukte. Dat betekent bijvoorbeeld niet ‘shippen’ op een drukke zaterdagnamiddag, maar wel op een donderdagmorgen. Zo maak je efficiënt gebruik van de inzet van je personeel.

De ervaringen zijn dus wisselend en het is afhankelijk van een groot aantal factoren of een ‘ship from store’ model van toegevoegde waarde is. In tijden van lockdown hebben heel wat retailers met zo’n model de winkelvoorraad toch kunnen verkopen. 

Robotisering en automatisering. Een must in de toekomst?

De grote vervoerders hebben het merendeel van de interne processen reeds geautomatiseerd. Automatisering leidt tot efficiënte in de logistiek en tot minder fouten. De marge op pakketten is al zo laag, dus iedere efficiëntieslag die via automatisering gemaakt kan worden, is niet alleen wenselijk maar een must om te overleven. 

Robotisering staat volgens de experts eerder in de kinderschoenen. De vraag is er wel, maar men is zich niet altijd bewust van de kosten die het met zich mee brengt. Een Automated Guided Vehicle (AGV) rijdt niet autonoom, maar moet gegidst worden. Datzelfde geldt voor een Autonomous Mobile Robot (AMR) die wel de flexibiliteit heeft om zich autonoom te bewegen, maar ook daar blijft het menselijke aspect belangrijk. 

Het advies is om automatisering en robotisering in eerste instantie in te zetten om het manuele werk te vergemakkelijken. Bijvoorbeeld om de ergonomie te verbeteren. Daar is de eerste winst te behalen. Keep it simple en small. Vaak is aan de basics nog heel wat werk nodig om aan automatisatie te kunnen doen, laat staan dat er wordt gesproken over robotisering. Het moet ingebed zijn in de langetermijnplannen en geen doel op zich zijn.

Neemt niet weg dat de grote spelers wel inzien wat de voordelen zijn van automatisatie en robotisering. Ze gaan daarin ook telkens een stap verder. Maar bepaalde functies kunnen echter nog niet door technologie vervangen worden. Daarin blijft de mens uniek. Wel helpt automatisering en digitalisering bij het creëren van awareness over verantwoordelijkheden in het proces. Alle menselijke handelingen worden digitaal vastgelegd. Dat helpt fouten te reduceren. 

Concluderend kunnen we stellen dat transparantie over de hele keten en in alle processen zeer belangrijk is. Denk na over de integratie van alle verschillende systemen. Niet alleen je eigen systemen, maar ook die van onderaannemers. En laat dat ook een rol spelen bij de selectie van onderaannemers. Door COVID-19 zijn het vooral de grote spelers die nu klappen krijgen en moeite hebben om die transparantie over alle processen te bieden. Maak daar gebruik van als lokale, kleine of nieuwe toetreder. 

E-commerce is sterk gestegen door COVID-19. Natuurlijk zal het afvlakken, maar het evenwicht zal op een hoger niveau liggen dan voorheen. 

Deelnemers:

Koenraad Verduyn, Generix Group

Dirk Fransen, Beumer

Pieter Van den Broecke, Manhattan Associates

Steve Corens, Zetes Belgium

Addy Rijkens, PostNL

Sven Van Eester, Moonen Packaging

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*